آبیاری قطره ای

آبیاری قطره ای چیست؟

به طور کلی روش های آبیاری به دو دسته ی آبیاری سنتی و آبیاری نوین یا همان تحت فشار تقسیم می شوند. آبیاری تحت فشار خود به دو دسته ی آبیاری بارانی و آبیاری موضعی تقسیم می شود که آبیاری موضعی خود انواع گوناگونی دارد که مهمترین آن روش آبیاری قطره ای است البته در بسیاری از اوقات عبارت آبیاری قطره ای ممکن است معنای کلی تری بدهد و به جای آبیاری موضعی به کار رود.

آبیاری قطره‌ای عبارتست از روشی که طی آن آب با فشار کم از روزنه یا وسیله‌ای به نام قطره چکان از شبکه خارج و به صورت قطراتی در پای بوته ریخته می‌شود. شبکه‌ای که آب را در سراسر مزرعه توزیع می‌نماید به کمک قطره چکان و با فشار کم در روی زمین پاشیده می‌شود. از مشخصات این روش تحویل آب به گیاه با فشار کم در منطقه ریشه‌ها ، در سطح زمین (در زیر خاک) خواهد بود

آبیاری قطره ای

فواید آیباری قطره ای

افزایش روزافزون جمعیت جهان و در نتیجه افزایش نیاز بیشتر به تولیدات کشاورزی و مواد غذایی از یک‌سو و از سوی دیگر محدودیت منابع آب و روند کاهش کیفیت آب‌های موجود به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، بهره‌برداری بهینه از منابع آب را در تمام زمینه‌ها به‌ویژه در بخش کشاورزی که بیشترین سهم مصرف آب را دارا بوده، ضروری ساخته است.

صرفه‌جویی در مصرف آب به علت به کار بردن میزان دقیق آب مورد نیاز در آبیاری قطره‌ای به سادگی میسر است. برخلاف روش‌های آبیاری سطحی، آبیاری قطره‌ای باعث فرسایش خاک بر اثر جریان آب نمی‌شود. در آبیاری قطره‌ای می‌توان با مصرف کودهای محلول پُرمصرف نظیر فسفر، ازت و پتاس و کم مصرف مثل آهن، روی و مس با آبیاری ضمن افزایش محصول در مصرف کود نیز صرفه‌جویی کرد.

    روش آبياري قطره اي که براي آبياري باغات، محصولات زراعي، رديف کاشت و گلخانه و حتی باغچه های کوچک در خانه و ویلا کاربرد دارد، داراي محاسن زيادي است. بالا بودن پتانسيل راندمان مصرف آب، استفاده از سيستم جهت مصرف کودهاي شيميايي، انجام عمليات زراعي حين آبياري، صرفه جويي در انرژي (در مقايسه با آبياري باراني)، راحتي در خودکار نمودن شبکه ، مرطوب نکردن تمام سطح خاک در کشتهاي رديفي وباغات که نتيجه آن کاهش هدر رفت آب به وسيله تبخير وهمچنين کاهش رشد علفهاي هرز مي باشد، مرطوب نگه داشتن محيط رشد ريشه در حد مطلوب در طول رشد و کاهش آفات و بيماري هاي گياهي از جمله فوائد آبياري قطره اي است. همه اين محاسن باعث شده که علي رقم نوظهور بودن اين روش ابياري، امروزه کاربرد آن در سطح دنيا مخصوصا در نواحي خشک ونيمه خشک از جمله کشور ما مورد توجه قرار گيرد.

تجهیزات مورد نیاز برای آبیاری قطره ای

منبع آبی ، موتورپمپ ، سیکلون ، فیلترشن ، تانک کود ، مرکز کنترل ، فیلترتوری ، لوله اصلی ، لوله آبرسانی ، لوله‌های جانبی یا لوله‌های فرعی ، قطره چکان
 
تجهیزات مورد نیاز آبیاری قطره ای

طرز کار شبکه آبیاری قطره‌ای

  آب توسط پمپ از منبع آب به داخل شبکه پمپ شده و ضمن عبور از سیکلون ، شن و مواد خارجی خیلی درشت آن ته نشین می‌شود. در فیلتر بقیه مواد جامد معلق در آب گرفته می‌شود. بخشی از آب وارد تانک کود شده با حل مقداری کود در آب این محلول از انتهای دیگر تانک خارج و مجددا وارد جریان اصلی آب می‌گردد آب پس از عبور از فیلترتوری وارد لوله‌های توزیع کننده شده و مرکز کنترل این مجموعه را هماهنگ می‌کند. در حال حاضر این روش آبیاری برای محصولات گران قیمت اقتصادی بوده و گیاهان گلخانه‌ای و کلیه گیاهانی که کشت آن زیر پلاستیک صرفه اقتصادی داشته باشد امکان پذیر است. ولی برای غلات ، حبوبات ، گیاهان علوفه‌ای و سایر محصولاتی که قیمت آن پائین است صرف نمی‌کند. همچنین برای باغات با محصولات گران قیمت مانند پسته یا زیتون هم این روش کاملا اقتصادی است ولی میوه های ارزانتر و با نهالهای دارای طول عمر کمتر مناسب این روش نیستند مانند پرتغال یا هلو و ...
از طرف دیگر در مقیاس کوچک گلخانه یا باغچه نیز که آبیاری فضای سبز و گیاهان حجم کمتری دارد و نیاز به کود دهی از طریق سیستم قطره ای مشاهده نمی شود نیز می توان پاره ای از تجهیزات  مربوط به فیلترینگ و منبع محلول کود را نادیده گرفت تا هزینه آبیاری قطره ای در این مقیاس کاهش یابد.
آبیاری قطره ای گلخانه

انواع سیستم آبیاری قطره ای

آبیاری قطره ای ثقلی: آبیاری قطره ای ثقلی روش جدیدی است كه در آن آبیاری قطره ای با استفاده از فشار آب موجود در مزرعه انجام میپذیرد. و انرژی مورد نیاز سیستم از اختلاف ارتفاع سطح آب در ابتدا و انتهای مزرعه به دست می اید. در سیستم آبیاری قطره ای ثقلی ضمن آبگیری از شبكه كانالها و چاههای مزرعه، از انرژی موجود در سیستم مذكور به منظور تامین انرژی مورد نیاز استفاده به عمل آمده و از بكارگیری انرژی اضافی (ایستگاه پمپاژ) خودداری می گردد. مقدار كلی انرژی مورد نیاز این سیستم بین 1 تا 3متر ارتفاع آب برای مزارع تایكصد هكتار می باشد. این شیوه برای هر مقیاسی قابل اجراست چه مزارع بزرگ و چه باغچه های کوچک. اما مسلما در مزارع بزرگ راحتتر پیاده میگردد.

آبیاری دریپ : پخش آهسته آب برسطح خاك به صورت قطرات مجزا یا پیوسته ، یا جریانهای باریك از حفره های ریز آبیاری دریپ نام دارد . در بیشتر موارد آبیاری دریپ و آبیاری تریكل ( قطره ای ) مترادف یكدیگر به
كار می روند . این روش مناسب گلخانه هاست

آبیاری زیر بستری
: پخش آهسته آب در زیر سطح خاك از قطره چكانهایی با دبی در حدود آبیاری دریپ ، آبیاری زیر بستر نام دارد . این روش با آبیاری زیر زمینی متداول كه در آن ناحیه ریشه گیاه با كنترل سطح ایستابی آبیاری می شود متفاوت است و نباید اشتباه گرفته شود .

آبیاری فواره ای ( بابلر )
: پخش آب بر سطح خاك به صورت جریان با ریك یا فواره از سوراخی با دبی بیشتر از آبدهی آبیاری دریپ یا زیر بستری آما معمولاً كمتر از 1 گالن بر دقیقه ، آبیاری فواره ای نا میده می شود . دبی قطره چكان در این آبیاری از سرعت نفوذ نهایی خاك بیشتر است و ایجاد یك حوضچه برای نگهداری یا كنترل پخش آب ضروری می باشد .
 
آبیاری اسپری : پخش آب بوسیله یك اسپری یا مه پاش كوچك بر سطح خاك به آبیاری اسپری معروف است . در این روش هوا در پخش آب نقش اساسی را بعهده دارد در حالیكه در روشهای دریپ ، فواره ای و زیر بستری ، خاك عامل اصلی محسوب می گردد . این روش برای چمن و فضای سبز موثرتر است.
 
 
انواع سیستم آبیاری قطره ای