گلخانه

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 
مقدمه


هر کدام از گیاهان برای داشتن رشدی مناسب، به شرایطی خاص از نظر شدت نور ، دمای روزانه ، دمای شبانه ، میزان رطوبت نسبی هوا و رطوبت خاک نیاز دارند . جهت پرورش تجاری گیاهان در تمام فصول سال  و با کیفیت بالا، در پی احداث ساختمانی بنام گلخانه هستیم تا شرایط محیطی مناسب را به همراه کنترل عوامل خسارت زا همچون باد ، طوفان های ویرانگر ، سرما و یخبندان و ... ایجاد نماییم . این روش تولید با توجه به نیاز روزافزون بازار بخصوص از نظر سبزیجات و صیفی جات خارج از فصل، این روزها به یکی از سود آورترین بخش های کشاورزی تبدیل شده است که البته نیازمند سرمایه گذاری اولیه فراوانی است.

دلایل اصلی توسعه كشت محصولات گلخانه ای عبارتند از:

  • پیشرفت روزافزون اقتصادی و فرهنگی
  • رشد جمعیت برابر است با نیاز هرچه بیشتر به مواد غذایی بیشتر
  • محدود بودن منابع طبیعی و اراضی کشاورزی
  • کاهش میزان آب های زیر زمینی
  • وجود بازارهای بزرگ مصرف
  • علاقه مندی به تولید محصولات خارج از فصل در سال های اخیر
 
با توجه به سرمایه گذاری های فراوانی که در این بخش انجام می گیرد، نبود مدیریت صحیح در احداث، انتخاب مکان ، نوع گلخانه و پوشش آن باعث می شود تا بهره وری صحیح از سرمایه و امکانات صورت نگیرد.
گلخانه

گلخانه چیست؟


گلخانه یا Green house فضایی محدود شده است که قابلیت کنترل شرایط محیطی مناسب جهت کشت گیاهان از نواحی مختلف در طی فصول مختلف یک سال را دارا باشد. بر اساس این تعریف، فراهم کردن شرایط محیطی لازم و مورد نیاز محصولی معین، از جمله عملکرد گلخانه ها است. گل خانه ها بسته به این که چه نوع مصالح ساختمانی در آن‌ها به کار برده شده، دارای دو نوع ثابت و متحرک هستند.

گلخانه های ثابت، به گل خانه هایی گفته می‌شود که مصالح ساختمانی بکار رفته در آن‌ها، از جنسی ماندگار و با دوام است. بنابراین می توان سالیان سال از آن‌ها بهره برد.

اهداف کشت گلخانه ای:

 

1) تولید محصول در مکانی كه امکان پرورش آن وجود ندارد .

2) تولید در زمانی كه كشت محصول در هوای آزاد امکان پذیر نیست .

گلخانه

محل احداث گلخانه


گلخانه باید به صورت یک واحد جدا، در تماس با ساختمان های موجود و یا به صورت بخشی از ساختمان های جدید ساخته شود. جهت ساخت گلخانه های متصل به هم و گرمایش آن ها، عموما هزینه هایی کمتری را باید پرداخت و دسترسی آن ها نیز آسانتر است، اما گیاهان در این نوع گلخانه ها، نورکمتری دریافت می نمایند. گلخانه های متصل به هم را باید رو به جنوب ساخت.

با توجه به این که یک گلخانه مستقل در محلی دورتر از ساختمان های موجود قرار می گیرد، گیاهان نور خورشید را از همه جهات دریافت می نمایند. اما هزینه ساخت این گلخانه ها و گرمایش آن ها، بسیار گران بوده و هزینه های بالایی را باید برای خطوط آب و برق آن ها صرف نمود. یک گلخانه را می توان در هراندازه ای ساخت. اما کوچکترین انداره ای که می توان در نظر گرفت چیزی در حدود 200 فوت مربع است (18.4 متر مربع ). گلخانه های کوچکتر به نسبت از لحاظ ساخت و عملکرد پرهزینه اند.

مسائلی که باید برای احداث گلخانه در نظر داشت عبارتند از:

  • دسترسی راحت و سریع به راه های حمل و نقل (به راه های اصلی نزدیک باشد) .
  • نوع سوخت مصرفی در گلخانه ها؛ چنان چه دسترسی به گاز طبیعی امکان پذیر است، می توان با به کاربردن آن، هزینه ها را به مقدار زیادی در فصول سرد سال پایین آورد.
  • در دسترس بودن منابع آب با کیفیت و کمیت مقبول.
  • اثرات محیطی همچون شدت نور؛ جایی که اکثرا دارای آب و هوایی نامناسب همراه با باران های شدید است و یا در سایه ناشی از واقع شدن در دامنه شمالی کوه های بلند و یا درختان سربه فلک کشیده می باشد، جهت این منظور مناسب نیست .
  • نوع محصولی که قصد تولید آن را دارید . با توجه به اینکه گرایش ها به سمت تولید اختصاصی محصولات است و دستور کار تولید پس از مطالعه ابتدایی بازار داخلی و خارجی مشخص می گردد قبل از احداث ، ابتدا بایستی تعیین کنند که چه محصولی تولید شود. سپس تصمیم به احداث گلخانه در منطقه و اقلیمی مناسب آن محصول بگیرید .
*در نظر داشتن قوانین مربوط به زمین محدوده های شهری و احداث و بهره برداری از گلخانه ها و ….
  • محلی که برای این کار در نظر می گیرید، باید مسطح باشد. زیرا در غیر این صورت، باید هزینه های بسیار زیادی را صرف هموار کردن زمین نمایید.

شرایط لازم جهت ایجاد گلخانه


 برای احداث هر گلخانه باید موارد زیر را در نظر گرفت:

1- محل مناسب احداث گلخانه

خاک محل گلخانه بایستی شور و قایلی نباشد، فاقد آهک و گچ باشد و هم چنین دارای بافتی متوسط و زهکشی مناسب باشد. محل گلخانه تا حد امکان نزدیک خط اصلی گاز و دارای جاده های مناسب باشد. شیب های تند و یا محل های بادگیر به هیچ وجه جای درستی برای احداث گلخانه نیستند. اندازه ی زمین را باید طوری در نظر گرفت تا گلخانه را در جهت شمال – جنوب در آن احداث نمود.
گلخانه
گلخانه
2 - اسكلت گلخانه

آن بخش از گلخانه که پوشش پلاستیکی یا شیشه ای را نگه می دارد، اسکلت گلخانه گویند.

  مشخصات اسکلت گلخانه:

  • باید محکم و سبک باشد.
  • ارزان و با دوام باشد.
  • تا جای ممکن، سایه کمتری داشته باشد.

 فی الحال اسکلت گلخانه را عموما با آهن گالوانیزه و یا آلومینیم می سازند و گاهی نیز از چوب استفاده می کنند که هم ارزانتر است و هم ساخت آن آسانتر. اما متاسفانه این نوع اسکلت ها خیلی زود می پوسند . البته باید در نظر گرفت که برای استحکام بیشتر می توان از قطعات چوبی ضخیم تری استفاده نمود که ممکن است سبب کاهش نفوذ نور خورشید به درون گلخانه شود.

3 - جهت گلخانه ها

اسکلت گلخانه از آن جهت که سایه ایجاد می کند، بسیار حائز اهمیت است. زاویه تابش این سایه ها، لزوم توجه به این امر مهم، بخصوص در تولید زمستانه است. زیرا کمترین تغییری در میزان نور رسیده به گیاهان، می تواند در کمیت و کیفیت تولید نقش بسزایی داشته باشد. موقعیت گلخانه باید طوری باشد که بیشترین میزان نور را دریافت کند. نخستین انتخاب برای این منظور، موقعیت جنوبی یا جنوب شرقی است. نور روز بهترین چیز برای  رشد گیاه است. البته باید گفت نور صبحگاهی تابیده شده ازطرف شرق، برای گیاهان کافی است.

نور صبح از آن جایی که  به گیاهان اجازه می دهد تا فرایند تولید غذا را زودتر شروع کنند، بیشترین مطلوبیت را داراست که منجر به رشد حداکثر گیاه می شود. نمای جنوب غربی و نمای غربی انتخاب های بعدی ،دریافت نور دیرتر دارند. نمای شمالی فقط برای گیاهانی که نور کمی نیاز دارند، می باشد . درختان برگ ریز مانند افرا و بلوط می توانند با ایجاد سایه، از نور شدید بعد ازظهر تابستانی بکاهند. باید به این نکته توجه کنیم که درختان در زمان صبح، سایه ای بر روی گلخانه نندازند. از آن جایی که در پاییز برگ های این درختان می ریزند، در زمستان نور کافی به گیاهان داخل فضا می رسد.

آنهایی که در امتداد طولی به هم متصل اند، بایستی در تمام عرض های جغرافیایی در جهت شمال به جنوب قرار بگیرند تا بتوانند اثر سایه را در قسمت شمالی گلخانه کمتر کنند. جهت شمال به جنوب سبب می شود تا ساقه در طی روز در عرض کف حرکت کند. درصورتی که در جهت غرب به شرق امکان پذیر نیست. گلخانه های تک واحدی که در عرض های بالاتر از 40° شمالی واقعند را باید در امتداد شرق به غرب ساخت تا بتوانند نور آفتاب زمستانی را که زاویه تابشی پائینی دارد را به طور مناسب دریافت نمایند. در عرض های پائین تر از 40° شمالی امتداد گلخانه ها را بایستی شمالی ـ جنوبی در نظر گرفت. چون زاویه تابش نور خورشید بیشتر است.